​”मुलांना इंग्रजी ‘शिकवा’, पण इंग्रजीच्या ‘बळी’ देऊ नका! कॉन्व्हेंट संस्कृतीच्या बाजारू शिक्षणावर जिल्हाधिकाऱ्यांचा प्रहार.”

प्रकाश महिपाळे

नांदेड: “टाय आणि बेल्ट म्हणजे गुणवत्ता नाही,” असे म्हणत नांदेडचे जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांमधील फोलपणावर बोट ठेवले. त्यांच्या या भाषणाची एक क्लिप सध्या फेसबुक, व्हॉट्सॲप आणि इंस्टाग्रामवर तुफान व्हायरल होत असून, पालकांसह शैक्षणिक वर्तुळात यावर मोठ्या चर्चा रंगल्या आहेत.

“इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा म्हणजे केवळ एक चकचकीत ‘बुडबुडा’ (बबल) आहेत. टाय, बेल्ट आणि केवळ बाह्य देखाव्याला भुलून पालक तिथे गर्दी करत आहेत, मात्र तिथे दर्जेदार शिक्षकांचा मोठा अभाव आहे,” अशा शब्दात नांदेडचे जिल्हाधिकारी राहुल कर्डिले यांनी खाजगी इंग्रजी शाळांच्या गुणवत्तेचे वाभाडे काढले.

शिक्षण विभाग, जिल्हा परिषद नांदेडच्या वतीने आयोजित ‘शैक्षणिक गुणवत्ता विकास कार्यशाळेत’ ते बोलत होते. यावेळी त्यांनी जिल्हा परिषद शाळांमधील शिक्षकांचे कौतुक करत इंग्रजी माध्यमाच्या नावाखाली होणाऱ्या पालकांच्या आर्थिक लुटीवरही जोरदार प्रहार केला.

खाजगी शाळांकडे ‘गुणवत्ता’ नाही, केवळ ‘दिखावा’!
​जिल्हाधिकारी कर्डिले यांनी आपल्या भाषणात अत्यंत मार्मिक टिप्पणी केली. ते म्हणाले, “इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांमध्ये तुमच्यासारखे (जिल्हा परिषद शिक्षकांसारखे) उच्चशिक्षित आणि अनुभवी शिक्षक नाहीत. तिथे केवळ ड्रेस कोड आणि थोडीफार इंग्रजी बोलणारी मुलं पाहून पालक भुलतात. पण खऱ्या अर्थाने जी शैक्षणिक प्रगल्भता लागते, ती तिथे शोधूनही सापडत नाही.”

६ हजारांची पुस्तकं ; पालकांच्या आर्थिक शोषणावर कडक इशारा
​इंग्रजी शाळांमधील गैरप्रकारांवर बोट ठेवताना ते म्हणाले की, अनेक शाळा पालकांना एकाच विशिष्ट दुकानातून हजारो रुपयांची पुस्तकं खरेदी करण्याची सक्ती करतात. “असंघटित क्षेत्रातील गरीब पालक केवळ ‘इंग्रजी’ या शब्दाच्या आकर्षणापोटी हे सर्व बर्डन सहन करत आहेत. या लूटमारीवर कडक कारवाई करण्याचे संकेतही त्यांनी यावेळी शिक्षण विभागाला दिले.”

​मातृभाषेतून शिक्षणाची महती: ‘सोर्स ऑफ अंडरस्टँडिंग’
​भाषेच्या मुद्यावर बोलताना जिल्हाधिकाऱ्यांनी एक महत्त्वाचा वैज्ञानिक दृष्टिकोन मांडला:
​आकलनाची झेप: “मातृभाषा जेवढी चांगली जमते, तेवढंच विषयाचं आकलन (Sense of Understanding) चांगलं होतं. एकदा मूळ विषय समजला की कोणतीही दुसरी भाषा शिकणे कठीण नसते.”
​Z.P. शाळांचा अभिमान: जिल्हा परिषद शाळांमधील शिक्षकांनी आत्मविश्वासाने काम करावे आणि पालकांनीही आपल्या सरकारी शाळांच्या गुणवत्तेवर विश्वास ठेवावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

जिल्हाधिकारी कर्डिले यांनी एका शैक्षणिक कार्यशाळेत बोलताना खाजगी शाळांच्या बाह्य देखाव्यावर कडक टीका केली. “इंग्रजी माध्यमाचा जो हा ‘बबल’ (बुडबुडा) तयार झाला आहे, त्याला गुणवत्तेचा आधार नाही,” असे त्यांनी थेटपणे सुनावले. या व्हायरल व्हिडिओमध्ये त्यांनी जिल्हा परिषद शाळांमधील शिक्षकांच्या गुणवत्तेचे समर्थन करत पालकांना वास्तव दाखवून दिले आहे.

नेटकऱ्यांच्या प्रतिक्रियांचा पाऊस…

हा व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर नेटकऱ्यांनी जिल्हाधिकाऱ्यांच्या भूमिकेचे स्वागत केले आहे.”अखेर कोणीतरी धाडसाने वास्तव बोलले,” अशी प्रतिक्रिया अनेक पालकांनी दिली आहे.तर काहींनी “खाजगी शाळांच्या ६-६ हजार रुपयांच्या पुस्तकांच्या सक्तीवर जिल्हाधिकाऱ्यांनी जे मत मांडले, ते सर्वसामान्यांचे दुःख आहे,” असे म्हटले आहे.

जिल्हाधिकाऱ्यांचे हे भाषण केवळ शासकीय उपदेश नसून, आजच्या ‘कॉन्व्हेंट संस्कृती’वर केलेले मोठे भाष्य आहे. जिल्हा परिषद शाळेतील शिक्षक हा खऱ्या अर्थाने गुणवत्तेचा कणा असून, पालकांनी बाह्य झगमगाटापेक्षा मुलांच्या वैचारिक पायाभरणीला महत्त्व द्यावे, हाच संदेश कर्डिले साहेबांच्या भाषणातून मिळाला.

केवळ भाषणच नाही, तर इंग्रजी शाळांमध्ये होणारी आर्थिक पिळवणूक आणि तिथल्या शिक्षकांची पात्रता यावरही जिल्हाधिकाऱ्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केल्यामुळे, आता शिक्षण विभाग अशा शाळांवर काय कारवाई करणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.